Мемлекеттің қуаты әрдайым оның экономикалық көрсеткіштерімен немесе материалдық мүмкіндіктерімен ғана өлшенбейді. Елдің шынайы әлеуеті – қоғамдық қатынастардың қаншалықты әділ ұйымдастырылғанында, мемлекеттік институттардың тиімді жұмыс істеуінде және әр азаматтың өз міндетіне қаншалықты жауапкершілікпен қарайтынында. Осы тұрғыдан алғанда, мықты мемлекет қалыптастыру – бір ғана билік тармағының емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті.
Орнықты институттар – мемлекеттік тұрақтылықтың тірегі. Заң шығару, оны орындау және құқықтың сақталуын қамтамасыз ету жүйелері өзара үйлесімді жұмыс істегенде ғана қоғамда сенім мен тәртіп орнығады. Институттардың беріктігі жекелеген тұлғалардың беделіне емес, нақты ережелерге, заң үстемдігіне және шешім қабылдаудағы ашықтыққа сүйенуі керек. Себебі тұлғалар ауысқанымен, мемлекет жұмысының сабақтастығы сақталуы қажет.
Мұндай жүйеде әрбір мемлекеттік органның өкілеттігі айқын белгіленіп, атқарған жұмысы үшін жауап беру тетігі қалыптасады. Жауапкершілік пен бақылау қатар жүрген жерде қызмет сапасы артып, қоғам мүддесіне қайшы келетін шешімдердің алдын алуға мүмкіндік туады. Ал мемлекеттік құрылымдардың халық алдындағы есептілігі азаматтардың билікке деген сенімін нығайтады.
Жауапкершілікті бөлу – міндеттен жалтару емес, ортақ нәтижеге қызмет ету. Мемлекеттік басқаруда әр институттың өз құзыреті болуы маңызды. Бір органның міндетін екіншісімен шатастырмай, әрқайсысының қызметін нақты айқындау шешім қабылдаудың тиімділігін арттырады. Бұл ретте өкілеттіктердің бөлінуі олардың бір-бірінен оқшаулануын білдірмейді. Керісінше, ортақ мақсатқа жету үшін өзара үйлесімді әрекет етуге жол ашады.
Бұл қағида тек мемлекеттік басқарумен шектелмейді. Жергілікті өзін-өзі басқару органдары, қоғамдық ұйымдар, кәсіпкерлік құрылымдар және азаматтық қоғам да елдің дамуына өзіндік үлес қосады. Мәселен, өңірдегі әлеуметтік мәселелерді шешуде жергілікті биліктің бастамасы, кәсіпкерлердің қолдауы және тұрғындардың белсенділігі өзара ұштасса, нақты нәтижеге қол жеткізу жеңілдейді. Демек, жауапкершілікті дұрыс бөлу – қоғамның мүмкіндігін тиімді пайдаланудың жолы.
Тағы бір маңызды мәселе – заңға деген құрмет. Мемлекеттік институттар заң талаптарын өздері мүлтіксіз орындағанда ғана азаматтардан тәртіп пен жауапкершілікті талап ете алады. Заң алдындағы теңдік қағидасы күнделікті тәжірибеде көрініс тапқанда, қоғамда әділдікке деген сенім қалыптасады. Ал сенім бар жерде азаматтардың қоғамдық өмірге араласуға, бастама көтеруге және ортақ мәселелерді шешуге деген ынтасы артады.
Мемлекеттің беріктігі қоғамдағы әр адамның жауапкершілігінен де көрінеді. Өз құқығын білу, өзгенің құқығын құрметтеу, қоғамдық мүлікке жанашырлық таныту, заң талаптарын сақтау – азаматтық мәдениеттің негізгі белгілері. Қоғамдық тәртіп тек бақылау мен жазалау арқылы емес, адамдардың ішкі жауапкершілігі мен құқықтық санасы арқылы да қалыптасады.
Қорыта айтқанда, мықты мемлекет құрудың басты шарты – тиімді институттар, айқын өкілеттіктер және жауапкершіліктің әділ бөлінуі. Бұл үдерісте мемлекеттік басқарудың сапасы мен азаматтық белсенділік бірін-бірі толықтырады. Институттар сенімді жұмыс істеп, әр тарап өз міндетін адал атқарған жағдайда ғана елдің тұрақты дамуына берік негіз қаланады. Өйткені мемлекеттің ұзақ мерзімді қуаты – оның құрылымдарының беріктігінде ғана емес, сол құрылымдарға сенетін және олардың дамуына үлес қосатын қоғамның тұтастығында.