Домойhantengrigazeti.kz ақпаратКонституция – болашақ дамудың стратегиялық бағдары

Конституция – болашақ дамудың стратегиялық бағдары

Қоғамның даму деңгейі оның экономикалық жетістіктерімен ғана емес, азаматтарының құқықтық санасымен, қоғамдық жауапкершілігімен және болашаққа деген сенімімен де өлшенеді. Осы тұрғыдан алғанда, Конституция – мемлекеттің бүгінгі тынысын реттейтін құқықтық құжат қана емес, ертеңгі даму бағытын айқындайтын стратегиялық негіз. Ол елдің қандай құндылықтарға сүйенетінін, азамат пен мемлекет арасындағы байланыстың қалай құрылатынын және келешек ұрпаққа қандай қоғам қалдыру көзделетінін көрсетеді.

Конституцияның басты құндылығы – қоғам дамуына ортақ бағдар қалыптастыруында. Өйткені мемлекеттегі саяси, экономикалық және әлеуметтік өзгерістердің барлығы белгілі бір құқықтық қағидаттарға сүйенгенде ғана жүйелі сипат алады. Заң үстемдігі орныққан ортада азаматтардың құқықтары қорғалып, мемлекеттік органдардың жауапкершілігі артады. Ал бұл өз кезегінде қоғамдық сенімнің нығаюына және тұрақты дамуға жол ашады.

Болашақ елдің келбетін қалыптастыруда адам капиталының маңызы ерекше. Білімді, бастамашыл, өз құқығы мен міндетін түсінетін азаматтар – мемлекеттің негізгі қозғаушы күші. Сондықтан конституциялық қағидаттардың өміршеңдігі олардың күнделікті қоғамдық қатынастарда қаншалықты жүзеге асатынына байланысты. Әр азаматтың сапалы білім алуға, еңбек етуге, өз ойын еркін білдіруге және заңды мүддесін қорғауға мүмкіндігі болғанда ғана қоғамның әлеуеті толық ашылады.

Сонымен қатар, елдің болашағын айқындайтын құқықтық жүйе жауапкершілік мәдениетімен қатар дамуы керек. Құқық пен міндет – бір-бірінен ажырамайтын ұғымдар. Өз құқығын талап еткен адам өзгенің де құқығын құрметтеуге, қоғамдық тәртіпті сақтауға және ортақ игілікке жауапкершілікпен қарауға тиіс. Осы түсінік азаматтардың күнделікті өміріне орныққанда, заң талаптарын орындау мәжбүрлі міндет емес, қоғамдық мәдениеттің табиғи бөлігіне айналады.

Қазіргі кезеңде цифрландыру, жасанды интеллектінің дамуы, еңбек нарығындағы өзгерістер және экологиялық мәселелер мемлекеттер алдына жаңа міндеттер қойып отыр. Мұндай жағдайда Конституцияның рөлі одан әрі арта түседі. Себебі технологиялық жаңару мен экономикалық өсім адам құқықтары, жеке өмірге қол сұқпаушылық, әділдік және қауіпсіздік қағидаттарымен үйлесуі қажет. Даму дегеніміз тек жаңа мүмкіндіктерге қол жеткізу емес, сол мүмкіндіктерді қоғам игілігіне жаратып, әр азаматтың мүддесін ескере білу.

Жаңалықтар