Қазіргі қоғамдағы ең күрделі әлеуметтік мәселелердің бірі — қылмыс. Қылмыстың кез келген түрі адамның өміріне, денсаулығына, психологиялық жағдайына және қоғамдағы тұрақтылыққа тікелей қауіп төндіреді. Соның ішінде соңғы жылдары ерекше назар аудартқан мәселе — тұрмыстық зорлық-зомбылық. Бұл тек бір отбасының ішкі мәселесі емес, тұтас қоғамның қауіпсіздігіне әсер ететін маңызды проблема. Тұрмыстық зорлық-зомбылық дегеніміз отбасы мүшелерінің бір-біріне физикалық, психологиялық, экономикалық немесе жыныстық қысым көрсетуі. Көп жағдайда мұндай зорлық әйелдер мен балаларға бағытталады. Өкінішке қарай, көптеген жәбірленушілер қорқыныш, ұят немесе қоғамның қысымынан көмек сұрамайды. Нәтижесінде мәселе ушығып, ауыр қылмыстарға дейін жетуі мүмкін.Қылмыстан қорғау тек құқық қорғау органдарының міндеті деп ойлау қате. Бұл — мемлекет, қоғам және әр азаматтың ортақ жауапкершілігі. Полиция қылмыстың алдын алу, құқық бұзушыларды анықтау және жәбірленушілерді қорғау бағытында жұмыс істейді. Бірақ құқық қорғау органдары жалғыз әрекет етіп, мәселені толық шеше алмайды. Қоғам да белсенді болуы қажет. Мысалы, көршілердің, туыстардың немесе достардың назар аударуы кейде бір адамның өмірін сақтап қалуы мүмкін. Егер бір үйден үнемі айқай, ұрыс-керіс немесе зорлық белгілері байқалса, оны «отбасылық мәселе» деп елемеу дұрыс емес. Көп жағдайда сырттан көрсетілген көмектің арқасында жәбірленуші қауіптен құтылады. Тұрмыстық зорлық-зомбылықтың ең қауіпті тұсы оның бірден емес, біртіндеп күшеюі. Әдетте бәрі сөзбен қорлаудан басталады. Кейін бақылау, қорқыту, оқшаулау сияқты әрекеттер қосылады. Ақырында физикалық күш көрсетуге ұласады. Сондықтан алғашқы белгілерді ерте анықтау маңызды.Бұл мәселенің алдын алу үшін ең алдымен құқықтық сауаттылық қажет. Әр азамат өз құқықтарын білуі керек. Мысалы, ешкімнің басқа адамға қол көтеруге, психологиялық қысым көрсетуге немесе қаржылай шектеу қоюға құқығы жоқ. Бұл — заң бұзушылық. Жәбірленуші полицияға жүгінуге, қорғау нұсқамасын алуға және арнайы орталықтардан көмек сұрауға құқылы. Балаларды қорғау да аса маңызды. Зорлық көріп өскен бала көбіне психологиялық жарақат алады. Кейбір зерттеулерге сәйкес, балалық шағында агрессия көрген адам ересек өмірінде не агрессорға, не құрбанға айналу қаупі жоғары болады. Яғни зорлық-зомбылық ұрпақтан ұрпаққа берілуі мүмкін. Бұл циклді тоқтату үшін балалардың қауіпсіз ортасын қамтамасыз ету қажет. Қылмыстың алдын алуда білім беру жүйесінің де рөлі зор. Мектептерде құқықтық мәдениет, эмоцияны басқару, конфликтіні бейбіт шешу дағдылары үйретілуі тиіс. Себебі агрессияны күшпен емес, диалогпен шешуді үйренген адам болашақта зорлыққа аз барады. Сонымен қатар, психологиялық көмек көрсету жүйесін күшейту керек. Кейбір агрессорлардың өзі бала күнінде зорлық көрген немесе психологиялық жарақат алған болуы мүмкін. Бұл олардың әрекетін ақтамайды, бірақ алдын алу үшін себептерді түсіну маңызды. Ашуды басқару, психотерапия және әлеуметтік қолдау кей жағдайларда қылмыстың алдын алады.Медиа мен әлеуметтік желілер де қоғам пікіріне ықпал етеді. Егер зорлық қалыпты нәрсе ретінде көрсетілсе, адамдар оны қабылдай бастайды. Ал егер қоғам «зорлыққа нөлдік төзімділік» қағидатын ұстанса, жағдай өзгереді. Қазір жастар арасында психологиялық денсаулық, шекара қою және қауіпсіз қарым-қатынас туралы түсінік артып келе жатқаны жақсы белгі. Қылмыстан қорғау тек жазалау емес, алдын алу екенін түсіну маңызды. Қауіпсіз қоғам заңның қаталдығымен ғана емес, азаматтардың санасымен құрылады. Егер әр адам өз ортасында зорлыққа қарсы болса, құқық бұзушылық азаяды. Тұрмыстық зорлық-зомбылық жабық есік артындағы жеке мәселе емес. Бұл — қоғамдық қауіпсіздік мәселесі. Онымен күресу үшін заң, полиция, білім, психологиялық қолдау және қоғамның белсенді ұстанымы қатар жұмыс істеуі қажет. Қауіпсіз қоғам әр үйден басталады.