Қазақстанда қоғамдық келісімді нығайту, ел дамуының басым бағыттарын айқындау және азаматтардың ұсыныс-пікірлерін мемлекеттік саясатпен ұштастыру мақсатында құрылған Ұлттық құрылтай бүгінде маңызды консультативтік-кеңесші алаңға айналды. Бұл институт қоғамның әртүрлі саласының өкілдерін ортақ мақсатқа жұмылдырып, елдің болашағына қатысты өзекті мәселелерді талқылауға мүмкіндік береді.
Ұлттық құрылтай 2022 жылы Мемлекет басшысының бастамасымен құрылды. Оның негізгі міндеті – мемлекет пен қоғам арасындағы байланысты күшейту, қоғамдық диалогты дамыту және стратегиялық маңызы бар бастамаларды кеңінен талқылау. Құрылтай құрамына Парламент депутаттары, Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері, ғылым, білім, мәдениет, бизнес, үкіметтік емес ұйымдар және өңірлердің өкілдері енген. Бұл әртүрлі көзқарастардың ескерілуіне әрі қоғамдық пікірдің кең ауқымда қамтылуына мүмкіндік береді.
Соңғы жылдары Ұлттық құрылтайдың отырыстары еліміздің тарихи және мәдени маңызы бар өңірлерінде өтті. Алғашқы жиын 2022 жылы Ұлытауда ұйымдастырылса, кейін Түркістан, Атырау, Бурабай және 2026 жылы Қызылорда қаласында бесінші отырыс өткізілді. Мұндай формат әр өңірдің ерекшелігін ескеруге және жергілікті мәселелерді республикалық деңгейде талқылауға жағдай жасайды.
Құрылтайда білім беру, ғылым, мәдениет, жастар саясаты, заң мен тәртіп, тарихи-мәдени мұраны сақтау, өңірлерді дамыту, азаматтық қоғамды нығайту және ұлттық құндылықтарды дәріптеу сияқты маңызды бағыттар тұрақты түрде қаралады. Онда көтерілген ұсыныстар мемлекеттік органдардың қарауына жолданып, олардың бірқатары заңнамалық өзгерістерге, мемлекеттік бағдарламаларға және ұлттық жобаларға негіз болып келеді. Мәселен, Үкіметтің мәліметінше, бұған дейінгі құрылтайларда берілген тапсырмаларды іске асыру мақсатында ондаған заң қабылданып, инфрақұрылым, адами капитал және құқықтық реформалар бағытында нақты жұмыстар жүргізілген.
Ұлттық құрылтайдың басты ерекшелігі – оның заң шығарушы орган болмауында. Бұл алаңда қабылданған ұсыныстар міндетті құқықтық күшке ие шешімдер емес, алайда олар мемлекеттік саясатты қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Сондықтан құрылтай қоғамдағы өзекті мәселелерді талқылап қана қоймай, азаматтардың үнін мемлекеттік басқару жүйесіне жеткізетін тиімді тетік ретінде бағаланады.
Қазіргі таңда қоғамдағы өзгерістердің қарқыны артып отырған кезеңде ашық пікір алмасу мәдениетін дамыту ерекше маңызға ие. Осы тұрғыдан алғанда Ұлттық құрылтай қоғамдық келісімді нығайтуға, азаматтардың ұсыныстарын жинақтауға және елдің ұзақ мерзімді даму басымдықтарын айқындауға ықпал ететін маңызды институттардың бірі болып қала береді. Оның тиімділігі тек өткізілген отырыстардың санымен емес, көтерілген бастамалардың нақты жүзеге асуымен және қоғам өміріндегі оң өзгерістермен өлшенеді.