«Ауылым – алтын бесігім» мәдени шарасы ұлттық өнерді ұлықтап, ауылдың рухани байлығын паш етті.

Ауылдың аты аталғанда көңіл түкпірінде сағыныш тербеліп, көкіректе әлдебір жылы сезім оянады. Өйткені ауыл балалық шақтың базары ғана емес, ұлттың ұясы, дәстүрдің діңгегі, руханияттың алтын тамыры. Қазақтың қанына сіңген кеңдік пен дархандық, үлкенге құрмет, кішіге ізет, өнерге іңкәрлік пен сөзге тоқтау секілді асыл қасиеттердің қайнарында да ауылдың өнегесі жатыр. Осындай ұлы құндылықтарды ұлықтап, ауыл өнерінің өрісін кеңейтуге бағытталған «Ауылым – алтын бесігім» атты мәдени шара Райымбек ауданында жоғары деңгейде өтті.

Заңғар Хантәңірінің баурайындағы қасиетті өлкенің мәдени тынысын танытқан бұл басқосу өнер мен өнегені, салт пен дәстүрді, шеберлік пен шығармашылықты бір арнаға тоғыстырды. Мәдени шара ауылдың рухани әлеуетін айшықтап қана қоймай, ұлттық мұраның бүгінгі ұрпақ үшін де бағасы биік екенін тағы бір мәрте аңғартты.

Мерекелік шара қонақтардың ұлттық қолөнер бұйымдары мен шығармашылық жұмыстар қойылған көрмелерді тамашалауынан басталды. Көздің жауын алған ұлттық бұйымдардың әрқайсысынан бабадан қалған бедер, шебердің қолтаңбасы, халықтың тұрмыс-тіршілігі мен дүниетанымының ізі сезілгендей. Ағашқа жан бітіріп, оюға өрнек дарытқан, қарапайым дүниенің өзінен көркемдік тапқан қолөнер иелерінің еңбегі – ұлттың эстетикалық талғамы мен танымдық зердесінің көрінісі. Көрмедегі әр бұйым үнсіз сыр шертеді: бірінде көшпелі өмірдің ізі, бірінде әсемдікке іңкәр көңіл, енді бірінде ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан шеберлік мектебі бар.

Қолөнер – қолдың ғана емес, жүректің де еңбегі. Өйткені әрбір өрнектің астарында мағына, әрбір бұйымның бойында тарих жатады. Осындай туындыларды көпшілік назарына ұсыну арқылы ұлттық өнердің қадір-қасиеті кеңінен дәріптеліп, шығармашылық еңбектің маңызы айқындала түсті. Көрмеге көз салған жан халқымыздың қолынан шыққан дүниелердің қарапайым тұрмыстық бұйым деңгейінде қалмай, тұтас бір мәдениеттің шежіресіне айналғанын аңғарады.

Шараның салтанатты ашылуы да өзіндік әсерімен есте қалды. «Хантәңірі» театрының көрінісі көрерменді өнер әлеміне жетелеп, мерекелік көңіл күйдің шымылдығын ашты. Одан кейін әуезді фанфар үнімен ортаға жүргізушілер Н.Шымырбаев пен Р.Бағашар шығып, жиналған жұртшылықты тағылымы мол мәдени шарамен құттықтады.

«Ассалаумағалейкум, қадірменді көпшілік!» деген алғашқы сәлемнен-ақ қазақы болмыстың лебі есіп, сахна мен зал арасындағы жылы байланыс орнады. Жүргізушілер Хантәңірінің етегінде орналасқан Райымбек ауданының табиғи сұлулығы мен тарихи тереңдігін тілге тиек етіп, қасиетті өлкенің рухани келбетін айшықтады. Шынында да, асқар таулардың арасында қоныс тепкен Райымбек жері – табиғаттың көркемдігі мен ел тарихының тағылымы астасқан құтты мекен. Мұнда әрбір сай-салада өткеннің табы, әрбір төбеде ел жадында сақталған шежіре бар. Ал сол тарихты бүгінгі күнмен жалғап тұрған алтын көпірдің бірі – өнер мен мәдениет.

«Ауылым – алтын бесігім» атауының өзі терең мағынаға ие. Бесік – қазақ үшін жай ғана нәресте тербететін бұйым емес, ол – өмірдің бастауы, ұрпақтың аманаты, ұлттық тәрбиенің алғашқы мектебі. Ендеше, ауылды алтын бесікке теңеу – оның елдік сананы қалыптастырудағы, ұлттық құндылықтарды сақтаудағы және ұрпақ тәрбиесіндегі орнын мойындау. Ауылда туған ән мен жыр, ауыл топырағында қалыптасқан өнер мен өнеге – халқымыздың рухани қазынасын байытып келе жатқан сарқылмас бұлақ.

Өнер мерекесінің маңызды бөлігі қазылар алқасын таныстыру рәсімі болды. Өнерпаздардың өнеріне әділ баға беріп, шығармашылық ізденісіне сарапшылық көзқарас білдіретін алқа құрамына мәдениет, әдебиет, бейнелеу өнері мен орындаушылық саласында өзіндік орны бар тұлғалар енді.

Алдымен ақын, «Ерен еңбегі үшін» медалінің иегері, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, Алматы облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының бөлім басшысы Төлеужан Нүсіпжанұлы Ғұмаров таныстырылды. Сөз өнерінің салмағын саралап, әдебиеттің қадірін бағалай білетін қаламгердің бұл басқосудағы орны айрықша.

Одан кейін «Құрмет» орденінің иегері, Қазақстан Суретшілер одағының, Дизайнерлер одағының және Қолөнершілер одағының мүшесі, Ұста Дәркембай атындағы қолөнер музейінің директоры Дәулет Дәркембайұлының есімі аталды. Халқымыздың дәстүрлі қолөнерін зерттеу, сақтау және дәріптеу ісінде маңызды орын алатын бұл сала өкілінің байқауға қатысуы ұлттық мұраның бағасын тереңірек пайымдауға мүмкіндік береді.

Қазылар қатарында «Құрмет» орденінің иегері, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі, «Алтынай» мемлекеттік халық биі ансамблінің бас балетмейстері Ғазиза Мәкешқызы Әбдиеваның болуы да сахна өнерінің салмағын аңғартты. Ал ақын, Қазақстан Жазушылар одағы Алматы облыстық филиалының директоры Ержан Тоқтар сөз өнерінің өкілі ретінде таныстырылды.

Сонымен қатар әнші, мәдениет саласының үздігі, Сүйінбай атындағы Алматы облыстық филармониясының әншісі Мәншүк Тұрсынғазина мен мәдениет саласының үздігі, осы филармонияның «Қобыз сарыны» фольклорлы-этнографиялық ансамблінің көркемдік жетекшісі Бекназар Құрмашұлы Какалейов те қазылар алқасының құрамынан орын алды. Әдебиет пен әуенді, сахна мен қолөнерді тоғыстырған мұндай құрам өнердің бір ғана бағытпен шектелмейтінін, оның тұтас халықтың рухани әлемін қамтитынын көрсетеді.

Мәдени шара барысында құттықтау сөз кезегі Алматы облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының басшысы Ануар Мұхтарханұлы Үмбетәлиевке және Алматы облыстық халық шығармашылығы орталығының директоры Олжас Асылханұлы Атаевқа берілді.

Өйткені мәдениет – сахнадағы ән мен бидің ғана жиынтығы емес. Ол – халықтың өзін-өзі тануы, өткенін бағамдауы, болашағына бағдар жасауы. Ауылдағы мәдениет ошағының шырағын сөндірмей, өнерпаздардың талабына жол ашу, ұлттық мұраны кейінгі буынға жеткізу – ел руханиятының өркендеуіне қызмет ететін маңызды міндет. Бұл ретте «Ауылым – алтын бесігім» секілді жобалардың мәні ауыл мәдениетінің мүмкіндігін кеңінен танытып, жергілікті шығармашылықтың бағасын арттыруымен айқындалады.

Салтанатты бөлімнен кейін көрермен назарына аудан көркемөнерпаздарының концерттік бағдарламасы ұсынылды. Бұл сәт – сахна төрінде өнердің тілімен тіл қатып, әннің әуезі мен бидің ырғағы арқылы туған жерге деген сүйіспеншілікті сезіндіретін ерекше кезең. Өйткені ауыл өнерпаздарының сахнаға шығуы – жай ғана өнер көрсету емес, өз ортасының рухани болмысын, жүрегіндегі сезімін, бойындағы дарынын көпшілікпен бөлісу.

Қазақтың әні мен күйі – ұлттың жадын жаңғыртатын асыл мұра. Әрбір әуенде туған жердің тынысы, әрбір ырғақта халықтың мінезі, әрбір өнер туындысында ұрпақтан ұрпаққа жалғасқан таным жатыр. Ал би – сөзсіз сыр шертіп, қимыл арқылы көңіл күй мен ұлттық болмысты танытатын көркем тіл. Осындай өнер түрлерінің бір сахнада тоғысуы көрерменді туған мәдениетінің қадіріне тағы бір үңілдіреді.

Ауылда өнердің оты өшпесе, ұлттың рухани тамыры да үзілмейді. Домбыраның қос ішегінен төгілген күй, көмейден шыққан ән, сахнада құлпырған би, шебердің қолынан туған бұйым – бәрі де бір арнаға құйылғанда халық мәдениетінің тұтас бейнесі қалыптасады. Сол бейненің әрбір бояуы ауыл тіршілігімен, елдің еңсесімен, ұрпақтың арманымен сабақтасып жатады.

Райымбек ауданының өнерпаздары бас қосқан бұл шараның тағылымы да осында. Туған өлкенің мәдени байлығын көпшілікке таныту, өнерге ынтық жас буынға үлгі көрсету, дәстүрлі мұраның өміршеңдігін паш ету – мұның бәрі ауылдың алтын бесік ретіндегі қадірін арттыра түседі. Өнер бәйгесі шығармашылық қабілетті шыңдаумен қатар, ауыл адамдарының еңбегіне құрметпен қарауға, ұлттық құндылықтарды бағалауға үндейді.

Бүгінгі жаһандану дәуірінде ұлттық болмысты сақтау – өткенді ғана еске алумен шектелмейтін, оны бүгінгі өмірмен сабақтастыруды қажет ететін маңызды міндет. Дәстүрдің ғұмыры оны қадірлейтін халық барда ұзақ. Өнердің өрісі оны үйреніп, жалғастыратын ұрпақ барда кең. Сондықтан ауылдағы мәдени шаралардың мәні бір күндік мерекемен өлшенбейді. Оның шынайы нәтижесі өнерге ынталы жас өреннің талабынан, ұлттық мұраға деген құрметтің артуынан, ел ішіндегі шығармашылық ортаның жандануынан көрінеді.

«Ауылым – алтын бесігім» – атауының өзінде аманат арқалаған, мағынасына тереңдік ұялаған жоба. Оның басты құндылығы – ауылды тек мекен ретінде емес, елдің рухани тірегі, ұлттық тәрбиенің қайнар көзі, өнердің өркен жайған ортасы ретінде танытуында. Ауылдың әні асқақтаса, халықтың үні естіледі. Ауылдың өнері өрістесе, ұлттың рухы биіктейді. Ал дәстүрдің шамы сөнбесе, өткеннің өнегесі келешекке жол көрсетеді.

Хантәңірінің асқақ шыңдарына қарап бой түзеген Райымбек жерінде өткен бұл мәдени шара ауылдың рухани әлеуетін танытып, ұлттық өнердің мерейін үстем етті. Өйткені ауыл – қазақтың алтын бесігі ғана емес, елдіктің тамыры, өнердің тұғыры, болашақтың бастауы. Сол бесіктің тербелісі тоқтамай, әні мен жыры ұрпақтан ұрпаққа жалғаса берсін!