Райымбек ауданында тұрғын үй мәселесін шешу бағытында ауқымды жұмыстар жүргізілуде. Соның бірі – ауданның он ауылдық округінде салынып жатқан ипотекалық тұрғын үйлер. Ауылдық жерлердегі баспанаға деген сұранысты ескере отырып қолға алынған бұл жоба әлеуметтік осал топтағы азаматтарды тұрғын үймен қамтамасыз етуге бағытталған.
Жалпы аудан бойынша он ауылдық округте 198 тұрғын үй бой көтеріп жатыр. Атап айтқанда, Нарынқол ауылдық округінде – 64, Жамбыл ауылдық округінде – 8, Текес ауылдық округінде – 12, Қайнар ауылдық округінде – 10, Қақпақ ауылдық округінде – 6, Сүмбе ауылдық округінде – 40, Ұзақ батыр ауылдық округінде – 10, Сарыжаз ауылдық округінде – 22, Шәлкөде ауылдық округінде – 16 және Қарасаз ауылдық округінде – 10 үй салынуда.
Бұл сандар аудан бойынша тұрғын үй құрылысының бір ғана елді мекенмен шектелмей, ауылдық округтерді түгел қамтып отырғанын көрсетеді. Әсіресе Нарынқол мен Сүмбе ауылдық округтеріндегі құрылыс көлемінің жоғары болуы тұрғын үйге деген сұраныстың да әркелкі екенін аңғартады.
Басты мақсат – әлеуметтік осал топтарды баспанамен қамту
Тұрғын үй құрылысының негізгі мақсаты – әлеуметтік осал топқа жататын азаматтарды баспанамен қамтамасыз ету. Ауылдық жерде тұрақты өмір сүріп, еңбек етіп жүрген тұрғындар үшін үй мәселесінің шешілуі отбасының әлеуметтік жағдайына ғана емес, елді мекендердің тұрақты дамуына да әсер ететін маңызды фактор.
Жаңа үйлер ең алдымен тұрғын үй кезегінде тұрған, аудан аумағында тұрақты тіркеуі бар азаматтарды баспанамен қамтуға бағытталған.
Бұл ретте тұрғын үй алуға үміткер азамат үшін екі негізгі талаптың маңызы бар. Біріншіден, ол тұрғын үй кезегінде тұруы қажет. Екіншіден, Райымбек ауданында тұрақты тіркеуі болуы міндетті. Яғни баспана нақты әлеуметтік қолдауға мұқтаж әрі ауданмен тұрақты байланысы бар азаматтарға берілуі көзделген.
Мұндай талаптардың болуы тұрғын үйді бөлу кезінде жүйелілік пен ашықтықты қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар кезекте тұрған азаматтардың тұрғын үй мәселесін кезең-кезеңімен шешуге жол ашады.
Салынып жатқан тұрғын үйлердің тағы бір ерекшелігі – пәтерлер тұрғындарға толық жөндеуден өткеннен кейін беріледі. Бұл тұрғындар үшін маңызды. Өйткені жаңа баспанаға ие болған азамат үйді қайта жөндеп, қосымша қаражат жұмсау мәселесіне алаңдамайды. Тұрғын үйдің пайдалануға дайын болуы жаңа қоныстанушылардың бірден орналасуына мүмкіндік береді.
Бүгінде ауылдық жерлерде баспана салу тек қабырға тұрғызумен шектелмейді. Үйдің сапасы, ішкі жағдайы, тұрғындардың күнделікті өміріне қолайлылығы да назарда болуы керек. Сондықтан пәтерлердің жөндеуден өткізіліп берілуі жобаның әлеуметтік маңызын арттыра түседі.
Құрылыс сапасы – басты назарда
Кез келген тұрғын үй жобасында саннан бұрын сапаның маңызы жоғары. Осыған байланысты Райымбек ауданында салынып жатқан үйлердің құрылыс сапасы да бақылауда.
Құрылыс барысын аудан әкімі, аудан әкімінің орынбасары, ауданның құрылыс бөлімі және тұрғын үйлерге жауапты мамандар қадағалап отырады.
Мұндай бақылау құрылыс жұмыстарының белгіленген талаптарға сәйкес жүргізілуін қамтамасыз етуге бағытталған. Үйлердің салыну барысын бақылау барысында құрылыс жұмыстарының сапасы, орындалу деңгейі және белгіленген талаптардың сақталуы назарда болады.
Тұрғын үй – адамның ұзақ жылдар бойы пайдаланатын негізгі әлеуметтік нысаны. Сондықтан оның сапасына қойылатын талап та жоғары болуы заңды. Бүгінде салынып жатқан үйлердің келешекте тұрғындардың тұрақты мекеніне айналатынын ескерсек, құрылыс сапасын бақылаудың маңызы айқын көрінеді.
Жоба ауданның тұрғындарын баспанамен қамтамасыз етумен қатар, жергілікті еңбек нарығына да белгілі бір деңгейде ықпал етіп отыр. Құрылыс жұмыстарына жергілікті компаниялар мен жұмысшылар тартылуда.
Бұл – ауыл экономикасы үшін маңызды тұс. Себебі құрылыс жұмыстары кезінде жергілікті мамандардың еңбекке тартылуы олардың табыс табуына мүмкіндік береді. Ал жергілікті компаниялардың жұмысқа араласуы аудан ішінде кәсіпкерлік белсенділіктің сақталуына ықпал етеді.
Бір қарағанда тұрғын үй құрылысы тек баспана мәселесін шешуге бағытталған жоба сияқты көрінуі мүмкін. Алайда оның әсері бұдан әлдеқайда кең. Құрылыс жүріп жатқан жерде жұмыс орындары пайда болып, қызмет көрсететін салаларға сұраныс артады. Яғни тұрғын үй құрылысы ауылдың әлеуметтік және экономикалық өміріне жанама түрде серпін береді.
156 үйді сатып алуға 3,2 млрд теңге қарастырылуда
Жоба аясындағы тағы бір маңызды көрсеткіш – қаржыландыру көлемі. Қазіргі мәлімет бойынша 156 тұрғын үйді сатып алуға 3,2 млрд теңге қарастырылуда.
Бұл қаражат тұрғын үй мәселесін шешуге бағытталған мемлекеттік қолдаудың ауқымын көрсетеді. Дегенмен тұрғын үйдің нақты иелеріне берілуі белгіленген талаптар мен рәсімдерге сәйкес жүзеге асатынын ескерген жөн.
Мұнда «үй салынды – дайын болған соң кезекте тұрған азаматқа бірден беріледі» деген қарапайым түсініктен гөрі, тұрғын үйді сатып алу мен бөлу процесінің өзіндік тәртібі бар.
Үйлерді сатып алу қалай жүзеге асырылады?
Жобаға қатысты маңызды ақпараттың бірі – тұрғын үйлердің мердігер компания арқылы салынбайтыны.
Тұрғын үйлерді сатып алу мемлекеттік сатып алу порталында конкурс өткізу арқылы жеке тұлғалардан жүзеге асырылады.
Бұл механизм тұрғын үйді сатып алу процесін белгіленген мемлекеттік рәсімдер шеңберінде жүргізуге мүмкіндік береді. Яғни баспана белгілі бір мердігер ұйымға тапсырыс беру арқылы ғана алынбайды. Мемлекеттік сатып алу порталындағы конкурс талаптарына сәйкес жеке тұлғалар ұсынған тұрғын үйлер қарастырылады.
Мұндай тәсіл тұрғын үй сатып алу кезінде белгіленген рәсімдердің сақталуын қамтамасыз етуге бағытталған. Сонымен бірге ауыл тұрғындары үшін өздеріндегі дайын тұрғын үйді тиісті талаптарға сәйкес ұсынуға мүмкіндік береді.
Бұл жерде тұрғын үй иелері үшін де белгілі бір мүмкіндік бар. Егер олардың үйі белгіленген талаптарға сай келсе, оны мемлекеттік сатып алу рәсімі арқылы ұсынуға болады. Алайда тұрғын үйдің конкурс талаптарына сәйкестігі мен сатып алу мәселесі тиісті рәсімдер негізінде шешіледі.
Райымбек ауданындағы тұрғын үй құрылысының географиясына назар аударсақ, жоба ауданның бірнеше ауылдық округін қатар қамтып отырғанын көреміз.
Нарынқолда 64 үй, Сүмбеде 40 үй, Сарыжазда 22 үй, Шәлкөде 16 үй, Текесте 12 үй, Қайнарда 10 үй, Ұзақ батырда 10 үй, Қарасазда 10 үй, Жамбылда 8 үй және Қақпақта 6 үй салынуда.
Әр ауылдағы көрсеткіш әртүрлі болғанымен, барлығының мақсаты бір – тұрғын үйге мұқтаж азаматтарды баспанамен қамтамасыз ету. Ауылдың болашағы оның инфрақұрылымымен ғана емес, тұрғындарының тұрақты өмір сүруіне қажетті жағдайлардың жасалуымен де өлшенеді. Баспанамен қамтамасыз ету – осындай негізгі мәселелердің бірі.
Тұрақты баспанасы бар отбасы ауылда қалуға, еңбек етуге, балаларын жергілікті мектепте оқытуға және өз кәсібін дамытуға мүмкіндік алады. Сондықтан тұрғын үй саясаты ауылдық елді мекендердің әлеуметтік тұрақтылығына тікелей әсер ететін бағыттардың бірі болып қала береді.
Тұрғын үй мәселесі қай кезеңде де қоғам үшін маңызды тақырыптардың бірі. Әсіресе әлеуметтік осал топтағы азаматтар үшін баспаналы болу – жай ғана тұрмыстық қажеттілік емес, өмір сапасына әсер ететін маңызды әлеуметтік мәселе.
Райымбек ауданында салынып жатқан 198 үй осы бағыттағы жұмыстардың нақты көрінісі деуге болады. Бірнеше ауылдық округті қамтитын жоба тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтардың баспана мәселесін кезең-кезеңімен шешуге бағытталған.
Алдағы уақытта бұл үйлердің толық аяқталып, жөндеуден өткізіліп, белгіленген талаптарға сәйкес азаматтарға ұсынылуы күтіледі. Құрылыс сапасының бақылауда болуы, жергілікті компаниялар мен жұмысшылардың тартылуы және тұрғын үйлерді мемлекеттік сатып алу тәртібімен алу – жобаның негізгі ерекшеліктері.
Ең бастысы, жаңа үйлердің артында нақты адам тағдыры тұр. Бір отбасы үшін бұл – көптен күткен жеке шаңырақ, енді бірі үшін – ауылда тұрақтап қалуға жасалған мүмкіндік, ал жас отбасы үшін – болашаққа сеніммен қадам басудың негізі.
Сондықтан Райымбек ауданындағы тұрғын үй құрылысы тек жаңа ғимараттардың бой көтеруімен өлшенбейді. Оның мәні – ауыл тұрғындарының өмір сүру жағдайын жақсарту, әлеуметтік қолдауды қажет ететін азаматтарға мүмкіндік беру және елді мекендердің тұрақты дамуына жағдай жасау.
198 үй – 198 отбасының болашағына бастар жол болуы мүмкін. Ал баспананың сапалы әрі әділ бөлінуі осы жобаның әлеуметтік маңызын толық ашатын негізгі өлшем болмақ.