Қазақ қоғамында елдік мәселелерді ортаға салып, көпшілікпен ақылдасудың өзіндік дәстүрі бар. «Кеңесіп пішкен тон келте болмас» деген сөздің астарында да ортақ мәселені бірге талқылаудың мәні жатыр. Құрылтай ұғымының тамыры да осындай қоғамдық түсінікпен сабақтас.
Бүгінгі таңда ел өміріндегі маңызды мәселелерді талқылаудың формасы өзгергенімен, оның негізгі мәні өзгерген жоқ. Қоғамдық шешімдерге азаматтардың қатысуы, олардың пікірін ескеру, таңдау жасау мүмкіндігі – заман талабына сай қалыптасқан үдеріс.
Ауылда бір мәселе көтерілсе, оның әсері бір отбасы немесе бір көшенің көлемімен шектеліп қалмайды. Өйткені ауылдың тыныс-тіршілігі – адамдардың күнделікті өмірімен тікелей байланысты. Жол, мектеп, жұмыс, жастардың болашағы, елді мекеннің дамуы сияқты мәселелердің барлығы халықтың ортақ назарында.
Сондықтан кез келген қоғамдық бастамаға «маған қатысы жоқ» деп қарау оңай болғанымен, оның нәтижесі ертең әр азаматтың өміріне әсер етуі мүмкін.
Құрылтайға қатысты дауыс беру де осы тұрғыдан ойлануды қажет етеді. Азамат өз таңдауын жасағанда тек бүгінгі жағдайды емес, ертеңгі нәтижені де бағамдайды. Бұл жерде ең дұрыс шешім – өзгенің сөзіне еріп кету емес, мәселенің мазмұнын түсініп, жеке көзқарас қалыптастыру.
Бұрын ауылда үлкендер ел ішіндегі мәселені ортаға салып, ақылдасып шешім іздеген. Қазір сол қоғамдық диалогтың құралдары өзгерді. Ақпараттық технологиялар, әлеуметтік желілер, қоғамдық талқылаулар – қазіргі заманның мүмкіндіктері. Бірақ ортақ мәселені бірге талқылаудың маңызы әлі де сақталып отыр.
Бір нәрсені анық түсіну қажет: азаматтың қоғамдық өмірге араласуы тек сайлау немесе дауыс берумен өлшенбейді. Ол елдегі жағдайға қызығушылық танытудан, өз құқығын білуден, қоғамдағы мәселеге бейжай қарамаудан басталады.
23 тамызда дауыс беру құқығы бар азаматтар өз таңдауын білдіре алады. Бұл күні әркім өз шешімін өзі қабылдайды. Біреудің таңдауы екіншісінен маңызды немесе маңызды емес деп бағаланбайды. Өйткені қоғамдық таңдаудың құндылығы – әр азаматтың өз пікірінің болуында.
Ел болашағы деген ұғым алыстағы абстрактілі дүние емес. Ол – өз ауылың, өз көшең, өз отбасың, балаңның ертеңі. Сондықтан қоғамдық мәселеге қызығушылық таныту – үлкен саясатқа араласу емес, өз өміріңе немқұрайлы қарамау.
Ортақ елдің мәселесі де ортақ. Ал ортақ мәселенің шешімі әр азаматтың саналы қатысуынан басталады.